२०८३ असोज २ · 18 September 2026 · ४ मिनेट
नाम किन लिखत राख्यौं
मालपोत कार्यालयको बरन्डामा बिहानैदेखि पालो कुरेर बसेका मानिसहरूका बीचबाट एक जना कर्मचारी फाइल बोकेर हिँड्छन्, र कसैले भन्छ, "लिखत पास भयो।" त्यो सुन्नेबित्तिकै त्यहाँ उभिएका सबैले बुझ्छन् कि के भयो। कसैले बहस जितेको होइन। एउटा लेखिएको कागज स्वीकृत भएको हो।
लिखत भनेको लेखिएको कानूनी दस्तावेज आफैँ हो। मुद्दा होइन, सल्लाह होइन, अदालतको बहस होइन। लिखत त्यो हो जुन मस्यौदा गरिन्छ, पढेर सुनाइन्छ, सही र ल्याप्चे लगाइन्छ, दर्ता हुन्छ, अनि फाइलमा राखिन्छ। एघार वर्षपछि दाजुभाइबीच सिमानाको विवाद आउँदा त्यही फाइल खोजिन्छ।
हाम्रो उत्पादनको नाम त्यही शब्दबाट राखिएको हो, किनभने यो उत्पादनले बनाउने चिज त्यही हो।
शब्दले बोकेको अर्थ
हरेक पेसामा दुई चारवटा शब्द हुन्छन् जसमाथि बाँकी सबै अडिएको हुन्छ। नेपाली कानूनी व्यवहारमा लिखत त्यस्तै शब्द हो। यो कुनै एउटा कागजको नाम होइन, तर धेरै कागजको जग हो। राजीनामा लिखत हो। बकसपत्र लिखत हो। अंशबण्डा पनि लिखत हो। सिनियरले जुनियरलाई "लिखत ल्याऊ" भन्दा जुनियरले कुन किसिमको भनेर सोध्नु पर्दैन। शब्दले वर्ग होइन, कागज आफैँलाई देखाउँछ।
यो शब्दको आफ्नै प्रक्रियागत जीवन पनि छ। लिखत पास हुन्छ, दर्ता हुन्छ, संशोधन हुन्छ, एउटा बुँदा छुटेको कारण फिर्ता आउँछ, शीर्षक मिलेन भनेर रोकिन्छ। यी सबैमा त्यही शब्द आउँछ। अर्थात् यो शब्द पेसाको त्यो हिस्सासँग जोडिएको छ जसले वास्तवमा हप्ताभरिको समय खान्छ। बहसले होइन। बहसअघिको कागजी कामले।
हामी काम गरिरहेको ठाउँ त्यही हो।
नामले नभनेका कुरा
नाम भनेको के दाबी गर्ने भन्ने मात्र होइन, के दाबी नगर्ने भन्ने पनि हो। यो नामले जानाजान तीनवटा कुरा छाडेको छ।
यसले "बहस" भन्दैन। यो उत्पादन अदालत जाँदैन, बहस गर्दैन, र पक्षलाई कानूनी सल्लाह दिँदैन। यसले मस्यौदा लेख्छ।
यसले "बुझ्छ" भन्दैन। लिखतले आफ्नै संग्रहबाट कानून खोज्छ, त्यसै कानूनसँग मस्यौदा लेख्न लगाउँछ, र फर्केर आएको लेखाइलाई त्यही फाइलसँग भिडाएर हेर्छ। नेपाली मस्यौदा त्यसै भित्रको एउटा चरणमा Claude model ले लेख्छ। तर यस पूरा प्रक्रियामा कसैले परिवार, सिमाना वा विवाह बुझ्दैन। एउटा चरणले लेख्छ, बाँकीले फाइलसँग भिडाएर हेर्छ।
र यसले "अन्तिम" भन्दैन। वकिलको हातमा रहेको लिखत, अधिवक्ता सन्तुष्ट नभएसम्म मस्यौदा नै हो। यहाँ पनि त्यही नियम लागू हुन्छ।
Likhat AI, Hardflip Technologies द्वारा निर्मित, नेपाली अधिवक्ताहरूका लागि बनेको मस्यौदा उपकरण हो। यसले छोटो ब्रिफलाई नेपालीमा पहिलो मस्यौदामा परिणत गर्छ, र त्यसमा उल्लेख भएका कानूनी दफाहरू वास्तविक कानूनी संग्रहका फाइलसँग भिडाएर मात्र राख्छ। अधिवक्ताले जाँच्छन्, अधिवक्ताले हस्ताक्षर गर्छन्।
चिन्ह
चिन्ह सेतो पृष्ठभूमिमा काला आठ वटा कलमका टुप्पा हुन्, जुन एउटै केन्द्रबाट चारैतिर फैलिन्छन्।
कानूनी प्रविधिका कम्पनीहरूले प्रयोग गर्ने अरू चिन्हहरू हामीले पनि हेर्यौं। तराजु। स्तम्भ। कुना पल्टिएको कागजको आकृति, जुन हरेक बजारका हरेक मस्यौदा उत्पादनसँग पहिल्यै छ। ती सबैले "कानून" भन्थे, तर अन्तर्राष्ट्रिय र सामान्य किसिमले। तीमध्ये कुनैले लेखाइ भन्दैनथ्यो, र यो शब्द त भन्दै भन्दैनथ्यो।
कलम लेख्ने साधन हो, र यो शब्द लेखिएको कागजकै हो। यस उत्पादनले गर्ने पनि त्यही एउटा काम हो — न यसले बहस गर्छ, न यसले निर्णय। आठ वटा टुप्पा एउटै केन्द्रबाट निस्कन्छन्, किनभने काम एउटै कागजको होइन — राजीनामा, बकसपत्र, अंशबण्डा, रिट, थुनछेक। धेरै किसिमका लिखत, पछाडि एउटै इन्जिन। हामीलाई यो हथौडाको चित्रभन्दा उपयुक्त लाग्यो, र त्यसै पनि नेपालका अदालतमा हथौडा चल्दैन।
अधिवक्ताले पाउने कुरा
छोटो ब्रिफ भित्र जान्छ। नेपालीमा मस्यौदा बाहिर आउँछ, कानूनी दफाहरू क्रमसङ्ख्या राखिएका फुटनोटमा देखिन्छन्, र मेसिनले टुङ्ग्याउन नसकेका सबै कुरा एउटै क्रमबद्ध सूचीमा दस्तावेजभित्रै राखिन्छन्। एउटा घर बहाल सम्झौता सुरुदेखि अन्त्यसम्म कसरी बन्छ भन्ने पूरा विवरण यहाँ छ।
बाँकी काम अधिवक्ताको हो। यो लिखत यही पक्षका लागि ठीक लिखत हो कि होइन, विपक्षीले खोट निकाल्ने बुँदा कसिलो छ कि छैन, सही गर्ने कि नगर्ने। नामले त्यसमाथि कुनै दाबी गरेको छैन। अधिवक्ताले जाँच्छन्, अधिवक्ताले हस्ताक्षर गर्छन्।
Hardflip Technologies
संस्थापक, हार्डफ्लिप टेक्नोलोजिज
२०८३ असोज २ · 18 September 2026
यस लेखका उत्पादन-तथ्यहरू २०८३ असोज २ सम्मका हुन्।
यो उपकरणले कानूनी सल्लाह दिँदैन। सबै मस्यौदा इजाजतप्राप्त कानून व्यवसायीको समीक्षापछि मात्र प्रयोगयोग्य हुन्छन्।